2. Bölüm: Forbes’un Gerçek Listesindeki Tek Türk Asıllı Bulgarlar Kimler ve Milyarlarını Nasıl Kazandılar?

Yazı dizimizin ilk bölümünde Türkiye’nin en zengin isimlerini ve Türkiye’den çıkıp hayatımızın bir parçası haline gelen küresel markaları incelemiştik. Şimdi ise rotamızı Bulgaristan gerçeklerine çeviriyoruz. Ülkemizde en zenginler söz konusu olduğunda kamuoyunda onlarca isim telaffuz edilir. Ancak dünyanın en prestijli ekonomi dergisi olan Amerikan Forbes'un resmi verilerine göre gerçek tek bir tanedir: Küresel dolar milyarderleri kulübünde resmi olarak sadece iki Bulgar vatandaşı yer almaktadır.

Bu isimler, Kiril Domuschiev ve Georgi Domuschiev kardeşlerdir. İş dünyasındaki tüm ortaklıkları yarı yarıya ve tam bir eşitlik içinde yürüttükleri için Forbes onları iki ayrı milyarder olarak listeliyor. Kardeşlerin her birinin kişisel serveti 2.1 milyar doların üzerinde olarak hesaplanıyor.

Peki Domuschiev kardeşler hangi markalara ve şirketlere sahipler, bu kadar büyük bir servet Bulgaristan şartlarında nasıl kazanıldı?

İmparatorluğun Omurgası: Sahip Oldukları Markalar

ABD'deki yazılım ve teknoloji milyarderlerinin aksine, Bulgaristan’ın bu iki temsilcisi yatırımlarını ağır sanayi, ilaç sektörü ve küresel deniz taşımacılığına yapmış durumdalar. Kardeşlerin tüm serveti Advance Properties adlı çatı holdingde birleşiyor. İşte ellerindeki en büyük varlıklar:

1. Küresel İlaç Dev: „Huvepharma“

Kardeşlerin sahip olduğu imparatorluğun göz bebeği ve milyar dolarlarının asıl motoru bu şirkettir. Huvepharma; veteriner ilaçları, hayvan aşıları ve besin takviyeleri üretiminde dünyanın en büyük ilk 10 lider şirketi arasında yer alıyor. Markanın ürünleri 100'den fazla ülkede satılıyor. Holdingin sadece Bulgaristan'da (Peshtera, Razgrad, Botevgrad) değil, ABD'de üç büyük fabrikası, ayrıca Fransa ve İtalya'da da dev üretim tesisleri bulunuyor.

2. Bulgaristan Deniz Filosu (BMF) ve Limanlar

Kardeşler, ülkenin deniz taşımacılığı ve lojistik ağını büyük ölçüde kontrol ediyor. Köklü bir geçmişe sahip olan ve dünya genelinde yük taşımacılığı yapan modern gemilerden oluşan "Bulgaristan Deniz Filosu" (BMF) şirketinin sahibiler. Bunun yanı sıra "Burgas Doğu-2" ve "Burgas Batı" gibi büyük liman terminallerinin işletme haklarını (imtiyazlarını) ellerinde bulundurarak uluslararası lojistikte küresel birer aktör konumundalar.

3. Futbol Fenomeni: „Ludogorets“

Ekonomik ölçekte futbol, ilaç sanayisine kıyasla daha küçük bir bütçeye sahip olsa da PFC "Ludogorets" (Razgrad) kulübü, kardeşlerin Bulgaristan'daki en popüler ve en çok tanınan markasıdır. Takımı amatör liglerdeyken devralan kardeşler, kulübü üst üste şampiyonluk rekorları kıran bir Bulgaristan efsanesine dönüştürdüler, UEFA Şampiyonlar Ligi gruplarına taşıdılar ve Avrupa başarılarıyla milyonlarca euro ödül kazandılar.

Bu Servet Nasıl Yapıldı? Başarı Hikayesi

İki kardeşin yükselişi, 1990’ların çalkantılı yıllarında başladı ve büyük ölçekli bir işin nasıl kurulacağını gösteren birkaç önemli aşamadan geçti:

• Ticaretteki İlk Adımlar: Sofya'da entelektüel bir ailede doğan Kiril ve Georgi Domuschiev, 1990 yılındaki rejim değişikliğinin hemen ardından ticarete atıldılar. İlk olarak ayakkabı ve giysi ticareti, pazar üretimi ve sanayi malları satışı gibi oldukça mütevazı adımlarla başladılar.

• Özelleştirme Dönemindeki Büyük Hamle: Kırılma noktası, 1996-1997 yıllarındaki kitlesel özelleştirme döneminde yaşandı. Kurdukları "Napredak" özelleştirme fonu aracılığıyla, devletin satışa çıkardığı fabrikaların hisselerini stratejik olarak toplamaya başladılar. Bu sayede bisiklet, şekerleme ve sanayi vinçleri üreten fabrikaların kontrolünü ele geçirdiler.

• İlaç Sektöründeki Altın Bahis: 2000 yılında, iş hayatlarının en önemli ve en başarılı hamlesini yaptılar: Peshtera şehrinde bulunan ve o dönem devlet elinde zor durumda olan "Biovet" adlı işletmeyi satın aldılar. Şirketi parçalayıp satmak yerine, modernizasyona milyonlarca euro yatırdılar, uluslararası bilim insanlarını ve yöneticileri işe alarak şirketin adını "Huvepharma" olarak değiştirdiler. Küresel pazarın kaliteli veteriner ilaçlarına olan ihtiyacını önceden görerek agresif bir yurt dışı genişlemesi başlattılar ve Amerika'daki fabrikaları bile satın aldılar.

• BMF ve Nova Televizyonu Satın Almaları: 2008 yılında Bulgaristan Deniz Filosu'nu satın alan kardeşler, yıllar sonra bir dönem ülkenin en büyük medya grubu olan "Nova Broadcasting Group"u (Nova TV) bünyelerine kattılar ve daha sonra bu medya devini yabancı bir fona devasa bir kârla sattılar.

Analistlere Göre Başarılarının Sırrı: Domuschiev kardeşler sadece Bulgaristan pazarına bağımlı kalmadılar. Forbes standartlarında bir dolar milyarderi olabilmek için ABD, Asya ve Batı Avrupa'da alıcısı olan küresel bir ürün üretmek gerektiğini erken fark ettiler. Bugün fabrikalarının ürettiği ürünlerin ve sağladığı hizmetlerin %90'ından fazlası Bulgaristan dışına ihraç edilmektedir.

Büyük paraları ve hayatımızdaki ünlü markaların arkasındaki isimleri incelediğimiz yazı dizimizin ikinci bölümünün sonuna geldik.