Ardino’nun 2025 Bütçesi: Çok Sayıda Onarım, Köylerin Geleceğine Dair Az Sayıda Cevap

 

Ardino’nun 2025 Bütçesi: Çok Sayıda Onarım, Köylerin Geleceğine Dair Az Sayıda Cevap

Ardino (Eğridere) Belediyesi, 2026 Bütçesi hazırlıklarına bir önceki yıldan kalan ve artık net bir şekilde görünen bir modelle giriyor. 2025 yılı bütçesi faaliyet eksikliği göstermiyor. Aksine – bütçede yerleşim yerlerine göre düzinelerce proje, onarım, asfaltlama, su temini, istinat duvarları, kaldırımlar ve harcamalar yer alıyor. Ancak asıl soru başka: Bu model belediyenin uzun vadeli sorunlarını mı çözüyor, yoksa sadece mevcut bakım ve onarım için kaynak mı dağıtıyor?

Ardino Belediyesi’nin kabul edilen 2025 yılı bütçesi 24.627.882 leva tutarındadır. Bunun 13.873.088 levası devlet tarafından devredilen faaliyetler, 10.754.794 levası ise yerel faaliyetler ve ek finansman içindir. Öz vergi gelirlerinin 830.000 leva olması, yerel gelir tabanının sınırlı olduğunu ve devlet transferlerine, sübvansiyonlara, devreden bakiye fonlara ve hedefli finansmanlara olan güçlü bağımlılığı göstermektedir.

Bu, ilk önemli sonuçtur. Ardino Belediyesi, büyük öz mali kaynaklara sahip bir belediye değildir. Esas olarak devlete, hedefli fonlara, devreden bakiyelere ve dış finansmana güvenmektedir. Bu nedenle, her bütçe görüşmesi çok somut olmalıdır: hangi yerleşim yerinde, hangi para ile neyin realiter olarak yapılabileceği ve nasıl bir sonuç beklendiği netleştirilmelidir.

2025 yılı yerel faaliyetlerinde 10.554.794 leva gider öngörülmüş olup, bunun 4.606.314 levası sermaye (kapital) giderleridir. Ayrıca, bütçe kaynakları ve Avrupa Birliği fonları dahil olmak üzere sermaye giderleri programı 13.066.323 leva olarak belirtilmiştir.

Ana tablo tam da burada kendini gösteriyor. 2025 bütçesi ağırlıklı olarak altyapıya yöneliktir: yollar, sokaklar, su temini, binalar, onarımlar ve çevre düzenlemesi. Bu mutlaka kötü bir şey olduğu anlamına gelmez. Ardino gibi küçük ve dağınık bir belediyede bu tür faaliyetler zorunludur. Ancak ekonomi, istihdam, gençlerin elde tutulması ve köylerin gerçek anlamda kalkınması için paralel bir düşünce yapısı yoksa, bunlar tek başına yeterli değildir.

Bütçede köyler ve mahalleler için somut kalemler yer alıyor: Musevo (Kuşlar), Enyovche (Yaşar köy), Rusalsko (Hacılar), Bogatino (Çulfa), Hromitsa (Alfatlı), Lenishte (Aladağ), Garbishte (Sırtköy), Temenuga (Menekşeköy), Iskra (Aşağı mahalle), Mlechino (Sütkesiği), Sransko (Sarımsaklı), Ribartsi (Hutlar), Suhovo (Susuz), Golobrad (Kösehasan), Bistrogled (Gözlüce), Kroyachevo (Terziler), Pravdolyub (Ömerler), Dyadovtsi (Dedeler), Ahryansko (Ergenci) ve diğer yerleşim yerlerinde yolların asfaltlanması. Ayrıca Bashevo (Hallar), Gorno Prahovo (Yukarı Tozçalı), Zhaltusha (Sarı kız), Padina (Makmullu), Byal Izvor (Akpınar), Brezen (Halaçdere), Tarnoslivka (Gökkaya), Borovitsa (Çamdere), Chervena Skala (Alkaya) ve diğer yerlerinde sokak onarımları bulunmaktadır.

Bu durum, köyler için ödenek olduğunu gösteriyor. Ancak bu ödenekler esas olarak küçük ve orta ölçekli onarımlar olarak dağıtılmış: 10.000 leva, 20.000 leva, 30.000 leva, 50.000 leva, bazen daha fazla. Böylece hemen hemen her yerleşim yeri bir şeyler alıyor, ancak büyük soru baki kalıyor: Bu kaynaklar köylerdeki yaşamı değiştiriyor mu, yoksa sadece minimum altyapıyı mı ayakta tutuyor?

Ardino şehri için de ayrı projeler var – "Nilüfer" parkı, sokaklar, kaldırımlar, rögarlar, korkuluklar, belediye binaları, spor salonu, okuma evi (çitalişte), müze ve idari ihtiyaçlar. Bu harcamaların bir kısmı doğrudan şehir için, diğer kısmı ise resmi olarak tüm belediyeye hizmet eden ancak pratikte idari merkezde yoğunlaşan belediye faaliyetleridir.

Bu da ikinci önemli sonuçtur. Mekanik olarak "şu kadarı şehir için, bu kadarı köyler için" denilemez, çünkü birçok harcama ortaktır – idare, temizlik, bakım, kar temizleme, kültür, belediye yapıları. Ancak başka bir şey söylenebilir: Köyler bütçede ağırlıklı olarak onarımlarla yer alırken, büyük bütçe sistemi idare, belediye hizmetleri ve merkezi faaliyetler etrafında yoğunlaşmaya devam ediyor.

Devlet tarafından devredilen faaliyetlerde belediye idaresi giderleri 4.010.576 leva, yerel faaliyetlerde ise belediye idaresi için 1.190.000 leva daha bulunmaktadır. Belediye Meclisi bütçesi 325.000 levadır. Konut inşaatı, çevre düzenlemesi, kamu hizmetleri ve çevrenin korunması harcamaları, temizlik için ayrılan yaklaşık 1 milyon leva dahil olmak üzere 2.561.208 levasıdır.

Bu bir suçlama değildir. Her belediyenin bir idaresi ve zorunlu hizmetleri vardır. Ancak 2025 bütçesi analiz edilirken denge net bir şekilde görülmelidir: Kaynakların ne kadarı sistemin ayakta tutulmasına, ne kadarı yerleşim yerlerindeki gerçek değişime gidiyor?

Bütçede başka gösterge niteliğinde kalemler de var. Belediye düzeyindeki kültürel bayramlar ve etkinlikler için 45.000 leva, "Ardinski Glas" (Eğridere Sesi) gazetesi için 22.000 leva, okuma evleri (çitalişte) için 547.540 leva, spor kulüpleri için 52.000 leva ve temsil ağırlama giderleri için 44.550 leva öngörülmüştür (bunun 29.700 levası Belediye Başkanı, 14.850 levası ise Belediye Meclis Başkanı içindir).

Bu rakamlar da sakin bir şekilde okunmalıdır. Kendi başlarına bir skandal teşkil etmiyorlar. Ancak kağıt üzerinde hangi önceliklerin yazılı olduğunu göstermeleri açısından önemlidirler. Örneğin, Belediye Meclisi kararıyla yapılan sosyal yardımlar 7.000 leva iken, ilk, orta ve üniversite öğrencilerine destek için sadece 2.000 leva belirtilmiştir.

Tam da bu noktada normal bir toplumsal soru ortaya çıkıyor: Eğer belediye gelecekten, gençlerden ve kalkınmadan bahsediyorsa, bu destek düzeyi yeterli midir, yoksa bütçe esas olarak bir onarım ve bakım bütçesi olarak mı kalmaktadır?

2025 bütçesindeki en temel sorun, faaliyet olmaması değil. Faaliyet var. Sorun, belgeden büyük bir ekonomik yönün görülmesinin zor olmasıdır. Yollar, sokaklar, su boru hatları, binalar, çitler, kaldırımlar, rögarlar, korkuluklar ve idari giderler görünüyor. İstihdam, yatırımlar, genç ailelerin elde tutulması, yerel işletmelerin geliştirilmesi veya köylerin uzun vadeli canlandırılmasına yönelik politikalar ise çok daha zayıf görünüyor.

Bütçe, bir yönetimin insanları, köyleri ve belediyenin geleceğini nasıl düşündüğünü gösteren en kesin belgedir.

Ardino’nun 2025 bütçesinden çıkan sonuç nettir: Belediye altyapıyı koruyor ve kaynakları birçok yerleşim yerine dağıtıyor, ancak belge uzun vadeli kalkınma için yeterince güçlü bir vizyon göstermiyor. İşte 2026 Bütçesi’ne yöneltilmesi gereken büyük soru tam olarak bu olmalıdır. Sadece "hangi köy ne alacak" değil, Ardino’nun beş veya on yıl sonra nasıl bir belediye olmak istediği sorgulanmalıdır.