Maliye Bakanlığı Müftülüğün Harcamalarıyla İlgili Sorulara Yanıt Verdi

Ardino24 Genel Yayın Yönetmeni Nürkyan Mehmedali tarafından Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında yapılan resmi başvurunun ardından, Министерство на финансите, Мюсюлманско изповедание için ayrılan devlet sübvansiyonu, bu kaynağın nasıl belirlendiği, harcamaların nasıl denetlendiği ve son iki yılda aktarılan somut rakamlarla ilgili resmi bilgi verdi.

Maliye Bakanlığı’na yöneltilen soruların temel nedeni, Müslümanlar Diyaneti’ne ayrılan devlet desteğindeki ciddi artış ve kamu kaynaklarının nasıl harcandığına dair yeterli kamu bilgisinin bulunmaması oldu.

Bakanlığın resmi cevabına göre, 2024 yılında Müslümanlar Diyaneti için ayrılan devlet sübvansiyonu 9 milyon 580 bin 600 leva olurken, 2025 yılında bu rakam 12 milyon 774 bin levaya yükseldi. Böylece sadece bir yıl içinde devlet desteği 3,19 milyon levadan fazla artmış oldu.

Maliye Bakanlığı, artışın Dinler Yasası’nda yapılan değişikliklerden kaynaklandığını belirtti. Resmi açıklamada, yasadaki “15” rakamının “20” olarak değiştirildiği ve bunun ülkedeki nüfusun yüzde 1’inden fazlasını oluşturan dini topluluklara verilen devlet desteğini artırdığı ifade edildi.

Bakanlık ayrıca, devlet desteğinin artırılması yönündeki taleplerin hem Kutsal Sinod hem de Başmüftülük tarafından yapıldığını açıkladı. Gerekçe olarak ise personel kaybının önlenmesi, çalışanların motive edilmesi, asgari ücret artışı ve enflasyon gösterildi.

Resmi cevabın en dikkat çekici bölümlerinden biri ise ana sübvansiyon dışında aktarılan ek kaynaklarla ilgili bilgiler oldu.

Buna göre 2024 yılında Müslümanlar Diyaneti’ne aktarılan toplam kamu kaynağı 12 milyon 596 bin levaya ulaştı. Bunun:

9 milyon 580 bin 600 levası cari giderler için,
3 milyon 15 bin 400 levası ise ek sermaye giderleri ve tadilat çalışmaları için verildi.

Resmi belgede belirtilen harcamalar arasında şunlar yer aldı:

Синджирли джамия için 1 milyon 505 bin leva;
София Paris Caddesi 11A adresindeki Müslümanlar Diyaneti idari binasının acil tadilatı için 1 milyon 500 bin leva;
Kirkovo Belediyesi’ne bağlı Çorbacıysko köyündeki cami minaresinin onarımı için 10 bin 400 leva.

Maliye Bakanlığı’nın yanıtı, bu kaynakların denetiminin kim tarafından yapıldığı konusunda da önemli bilgiler içeriyor.

Resmi açıklamaya göre denetim doğrudan Maliye Bakanlığı tarafından değil, Министерски съвет bünyesindeki “Dinler Müdürlüğü” tarafından gerçekleştiriliyor. Devlet ile dini kurumlar arasındaki ilişkileri koordine eden ve Dinler Yasası’nın uygulanmasını takip eden kurum da bu müdürlük.

Bakanlık ayrıca dini kurumların her yıl 31 Mart tarihine kadar devlet kaynaklarının nasıl kullanıldığına dair özet mali raporlar sunmak zorunda olduğunu doğruladı. Bunun yanında Dinler Müdürlüğü’nün gerektiğinde ek belge ve mali bilgi isteme yetkisine sahip olduğu belirtildi.

Resmi yanıttaki dikkat çekici ayrıntılardan biri de Maliye Bakanlığı’nın, kaynakların hangi alanlara nasıl dağıtıldığına ilişkin ayrıntılı raporlara sahip olmadığını kabul etmesi oldu. Bakanlığa göre bu bilgiler Dinler Müdürlüğü’nde bulunuyor.

Bu durum, devlet bütçesinden milyonlarca leva aktarılmasına rağmen ayrıntılı denetim ve hesap verilebilirliğin başka bir devlet kurumu üzerinden yürütüldüğünü gösteriyor.

Açıklamada ayrıca şu aşamada yeni bir yasal düzenleme hazırlığı bulunmadığı, gelecekte yapılabilecek değişikliklerin ise Bakanlar Kurulu ve Dinler Müdürlüğü tarafından başlatılması gerektiği ifade edildi.

Devletin dini kurumlara sağladığı mali destek konusu, özellikle milyonlarca leva kamu kaynağının kullanılması nedeniyle toplum açısından hassasiyetini koruyor. Bu nedenle şeffaflık, denetim ve bilgiye erişim kamu yararı açısından büyük önem taşıyor.