Polisin davetiye beklemesi gerekir miydi? Kırcaali Belediye Başkanı davasında kanun aslında ne diyor?

Kırcaali Belediye Başkanı Erol Mümin’in, 5 milyon levanın üzerindeki bir kamu ihalesine yönelik soruşturma kapsamında ifadeye götürülmesi, kamuoyunda ve siyaset arenasında ciddi tartışmalara yol açtı.

En çok merak edilen soruların başında, polisin herhangi bir işlem yapmadan önce resmi bir davetiye (tebligat) göndermek ve belirli bir süre beklemek zorunda olup olmadığı geliyor.

Bu görüş, Milletvekili Ayten Sabri tarafından da savunuldu. Sabri, hukuk devletinde vatandaşlık haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini belirterek, Belediye Başkanı’nın ifadeye götürülme biçimini sorguladı.

Kamuoyunda birçok kişi de aynı görüşü paylaşıyor. Bu nedenle, siyasilerin iddialarından ziyade, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (NAPK) aslında ne öngördüğüne bakmak büyük önem taşıyor.

İlk olarak, kanunda polisin her soruşturmada birkaç gün önceden davetiye tebliğ etmek ve usul işlemlerini gerçekleştirmeden önce belirli bir süre beklemek zorunda olduğunu belirten bir madde bulunmuyor.

Ceza Muhakemesi Kanunu, kişilerin çağrılmasını ve davetiyenin içeriğini elbette düzenlemektedir. Ancak bu, soruşturma makamlarının elindeki araçlardan yalnızca biridir.

Kanun, "soruşturmada gecikmesinde sakınca bulunan acil haller" olarak adlandırılan başka bir imkan daha tanımaktadır.

NAPK’ya göre, delillerin derhal toplanması ve korunması gerektiği durumlarda, soruşturma makamları olağan prosedürün işlemesini beklemeden derhal harekete geçebilir.

İşte tartışmanın odak noktası da tam olarak burasıdır.

Söz konusu olayda bir idari ihlal ya da önemsiz bir dava değil; 5 milyon levanın üzerinde bir kamu ihalesi ve görevi kötüye kullanma şüphesi soruşturulmaktadır.

Bu tür soruşturmalarda deliller her zaman sadece sözleşmeler ve kağıt üzerindeki belgelerden ibaret değildir. Soruşturma için önem taşıyabilecek e-posta yazışmaları, iş bilgisayarları, telefonlar, dosyalar, kurum içi iletişim verileri ve diğer dijital materyaller de incelenir.

İşte bu yüzden yasa koyucu; delillerin gizlenmesi, değiştirilmesi veya yok edilmesi riski bulunduğunu değerlendirdiği hallerde, makamlara derhal harekete geçme mekanizması sunmuştur.

Bu durum, polisin her işleminin otomatik olarak doğru olduğu anlamına gelmez. Yapılan her işlem, savcılık ve mahkeme denetimine tabidir.

Ancak bunun tam tersi olan "polisin sadece önceden davetiye beklemediği için kanunu ihlal ettiği" iddiası da gerçeği yansıtmamaktadır.

Mevcut durumda hukuki soru, bir davetiyenin olup olmadığı değil; acil müdahaleyi haklı kılacak gerçek bir "gecikmesinde sakınca bulunan halin" mevcut olup olmadığıdır.

Bu sorunun cevabı kameralar karşısında yapılan siyasi açıklamalarda değil; yalnızca soruşturma dosyasındaki materyallerde, savcılık ve mahkemenin değerlendirmesinde saklıdır.

Bu nedenle, şu an itibarıyla kesin olan tek bir sonuç çıkarılabilir: Ceza Muhakemesi Kanunu’nun bu tür işlemlerden önce mutlaka belirli bir sürenin beklenmesini şart koştuğu iddiası, kanunda hiçbir dayanağa sahip değildir.

Polisin davetiye beklemesi gerekir miydi? Kırcaali Belediye Başkanı davasında kanun aslında ne diyor?